Yağlar sıvı ve margarin olarak yemeklik yağ ile sabun, boya ve yem sektörlerinin önemli hammaddesidir. Yağların elde edildiği bitkiler, üretimde en sıkıntılı olduğumuz ürün gruplarının başında gelmektedir. Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (BYSD) kaynaklarına göre toplam 1 milyon 650 bin ton yağ ihtiyacımızın (ihracat hariç) ancak 655 bin tonunu yerli üretimle karşılayabiliyoruz. Yani bitkisel yağ ihtiyacının ancak yüzde 40`ı yerli üretimle karşılanırken, geriye kalanı ithalatla karşılanıyor. Ortaya çıkan açığı kapatmak için yapılan yağlı tohum ve türevleri (ham yağ, küspe) ithalatı 3 milyar 122 milyon dolar. Bu miktar ülkemizin petrolden sonraki en yüksek ithalat kalemini oluşturuyor.

***

Yağ açığı nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) 25 Haziran 2013 tarihinde yayınladığı bir tebliğ ile motorine kolza (kanola), ayçiçeği, aspir gibi yağlı tohumlu yerli tarım ürünlerinden elde edilen yağ asidi metil esteri katılması zorunluluğunu kaldırdı. Bilindiği EPDK’nın 2009 yılında çıkardığı tebliğ ile piyasaya arz edilen motorin türlerine yağ asidi metil esteri katılması öngörülüyor, bu katkının 2014’ten itibaren en az yüzde 1’i, 2015’ten itibaren yüzde 2’si, 2016’dan itibaren de yüzde 3’ünün yerli tarım ürünlerinden olması zorunluluğu getiriliyordu.

***

Bu gelişmeler yaşanırken, bu yılki ton başına ayçiçeğine geçen yılın 330 TL daha da altında bir fiyat belirlendi. Geçen yıl 1500 TL olan ortalama alım fiyatının, bu yıl yüzde 30 düşüşle 1170 TL olarak açıklanmasının ardında, Hürriyet Gazetesinin 10 Eylül tarihli haberinden öğrendiğimiz kadarıyla, sıfır gümrükle getirilen yağlar yatıyor. Habere göre “sıfır gümrükle getirilen, sanayide ve yem sektöründe kullanılması gereken yağlar, çeşitli işlemlerden geçirilerek ayçiçek yağı olarak piyasaya sürülüyor.” Haber Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Sayın Şemsi Bayraktar ile Trakya Birlik Genel Müdürü Sayın Adnan Tekçe’nin açıklamalarıyla da doğrulanıyor. Sonuçta, bütün bu oyunların dışında yer alan ve sadece üretmek amacında olan çiftçilerimiz kaybediyor.

***

Görüldüğü gibi bir yandan üretimin tüketimi karşılamaması nedeniyle artan yağ ithalatı ve bunu frenlemek için yapılan düzenlemeler, diğer yandan çeşitli oyunlarla yaratılan düşük fiyat politikası. Sonuçta ortaya çıkan açığın yine ithalatla kapatılmaya çalışıldığı bir kısır döngü. Oysaki tarımsal üretimi artırmada fiyat politikaları önemli araçlardır. Üstelik ayçiçeği geniş adaptasyon kabiliyeti nedeniyle ülkemizin geniş bir coğrafyasında üretim şansı olan bir bitkidir. Bu bakımdan ayçiçeği yağ açığımızın kapatılmasında bir fırsat olabilir. Yeter ki fiyat politikaları teşvik edici yönde kullanılsın.